EcoFact 1: Tulip Mania - Hội chứng hoa tulip
Hoa tulip mang trong mình ý nghĩa của “tình yêu hoàn hảo”, tuy nhiên vào thế kỷ 17, loài hoa này đã đem lại “sự tuyệt vọng” cho những nhà đầu tư mù quáng tại Hà Lan. Thuật ngữ “hội chứng hoa tulip” xuất hiện và trở thành 1 trong những ví dụ điển hình đầu tiên và nổi tiếng nhất của hiện tượng bong bóng kinh tế được ghi nhận trong lịch sử, ẩn dụ cho việc giá tài sản tách rời giá trị nội tại.
Lịch sử
Hoa tulip được du nhập vào Châu u từ Thổ Nhĩ Kỳ vào giữa những năm 1500. Chúng bắt đầu nổi tiếng theo thời gian và phát triển tốt trong điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng ở Hà Lan và Đức. Người trồng không biết rằng hoa tulip đã bị nhiễm virus khiến cây tạo ra hoa nhiều màu. Những "bông hoa tulip đột biến" này đã tạo ra sự thèm muốn trong mọi giai - tầng xã hội để sở hữu được chúng. Giá của củ hoa tulip bắt đầu tăng vào cuối những năm 1620.
Khi giá bắt đầu tăng, ngày càng nhiều người bắt đầu phát triển và thèm muốn những màu sắc hiếm hơn, đem đến một mức giá cao hơn. Mặc cho rủi ro rằng củ hoa có màu đặc biệt không chắc chắn tạo ra hoa có màu tương ứng, hoa tulip với màu sắc đặc biệt vẫn được các gia đình giàu có săn lùng. Quan trọng hơn, những người này hiểu được điều kiện phát triển tối ưu của hoa và chỉ giao dịch khi hoa nở. Tuy nhiên, do phong trào và yếu tố tâm lý, nhiều người khác cũng muốn tham gia vào hành vi sở hữu và kinh doanh củ hoa tulip. Một vấn đề về kinh tế được hình dung để để giao dịch củ hoa tulip - Hợp đồng tương lai.
Hợp đồng tương lai
Hợp đồng tương lai là một tài liệu xác định ngày và số tiền mà người bán hàng hóa sẽ giao hàng hóa. Số tiền đó có thể được thanh toán ngay trong thời điểm hiện tại hoặc vào ngày giao hàng. Bởi vì đây là một tài liệu, chủ sở hữu của hợp đồng có thể bán công cụ tài chính này bất cứ lúc nào.
Giờ đây, chủ sở hữu của một củ hoa ở trong đất có thể bán các phần nhánh của củ hoa hoặc chính củ hoa chính thông qua hợp đồng tương lai này. Điều này thỏa mãn nhu cầu giao dịch trong suốt thời gian còn lại của năm. Chủ sở hữu mới của hợp đồng tương lai có thể bán hợp đồng này cho người khác. Lưu ý rằng chủ sở hữu không còn bán củ hoa nữa mà là bán một phần của quyền sở hữu đối với củ hoa tulip. Đương nhiên, khi các giao dịch trở nên phức tạp hơn, rủi ro bắt đầu tăng lên đáng kể.
Lịch sử tiếp tục
Khi những giao dịch hợp đồng tương lai về hoa tulip xuất hiện, những người khác nhận ra rằng họ cũng có thể tham gia vào thị trường này mà không cần sở hữu một khu vườn có hoa. Trong khoảng thời gian này, Hà Lan đã trải qua sự gia tăng tổng tài sản của quốc gia do hoạt động kinh doanh ở nước ngoài. Tiền trong nước ngày càng nhiều và nhiều cá nhân giàu có tham gia mạnh mẽ vào quá trình buôn bán làm giá củ hoa tulip ngày càng tăng.
Giá bắt đầu tăng và tăng đặc biệt nhanh đối với những loại hoa tulip hiếm hơn. Thị trường lúc này đầy rẫy những người sưu tập hoa tulip quý hiếm, người trồng, người buôn bán và bây giờ là những người đầu cơ cho hoa tulip.
Khủng hoảng bắt đầu và lan rộng
Với việc dễ dàng giao dịch các hợp đồng tương lai, giá bắt đầu tăng nhanh chóng, đặc biệt là đối với những loại hoa tulip quý hiếm. Vào khoảng tháng 2 năm 1637, các chuyên gia bắt đầu nhận ra rằng không có nguyên tắc cơ bản nào để duy trì giá của củ hoa tulip. Trên thực tế, “sự nhiệt tình của các nhà đầu tư” đã duy trì và làm tăng giá hoa tulip. Sự phóng đại phi lý này (cụm từ của Alan Greenspan) đã khiến giá tài sản leo thang đến mức giá trị nội tại của tài sản không còn là cơ sở cơ bản của giá trị. Những người có kiến thức về hoa tulip bắt đầu thoát khỏi giao dịch và ngừng các hợp đồng mua bán. Tại thời điểm này, không ai sẵn sàng trả giá cao hơn nữa.
Kết cục
Vào đầu tháng 2 năm 1637, những người đấu giá củ hoa tulip đã thất bại trong một cuộc đấu giá. Tin tức lan truyền nhanh chóng đến các thị trấn khác thông qua mạng lưới quan hệ xã hội tồn tại trong các nhóm này. Người mua cuối cùng đã bắt đầu nhận thức được rằng mức giá hoa tulip đang cao một cách quá vô lý và ngừng giao dịch trong khi người bán thì cố sức bán tháo. Chỉ sau một đêm, giá củ hoa tulip lao dốc, khiến người mua, người bán cũng như các nhà môi giới và bảo hiểm mất trắng. Bong bóng kinh tế này đã vỡ.
